Waar twee vechten…

Facebooktwitterlinkedinmail

Mythes & misverstanden over ouderverstoting – deel 1

Een vechtscheiding en ouderverstoting worden vaak in een adem genoemd. Ten onrechte! Nog steeds denken hele volksstammen, inclusief professionals, dat een kind een ouder afwijst als gevolg van de ‘vechtscheiding’ van hun ouders. Het is de schuld van die twee onverantwoordelijke ex-partners die geen oog meer hebben voor het belang van hun kinderen en de strijd – vaak jarenlang – over hun hoofden uitvechten. Maar als er sprake is van ouderverstoting, dan zit het heel anders in elkaar.

Het aantal scheidingen dat ontspoort lijkt eerder toe- dan af te nemen. Onderzoek laat zien dat de invoering van het ouderschapsplan en het groeiende co-ouderschap  tot meer en heftiger conflicten leidt. In veel van deze complexe scheidingen verliest een van de ouders het contact met de kinderen, omdat de ex-partner eenzijdig de zorg- of omgangsregeling niet nakomt. De hulpverlening bestempelt de situatie al gauw als ‘vechtscheiding’ zonder te onderzoeken wat er werkelijk speelt binnen dit gezin. Ze zeggen dan bijvoorbeeld:

“Deze ouders zijn verwikkeld in een vechtscheiding: ze demoniseren elkaar en de kinderen zijn daar de dupe van.”

Dat ‘vecht-frame’ doet onbewust iets met onze gedachten en interpretaties. Professionals focussen op wat ze aan het oppervlak denken te zien, waardoor de onderliggende machts- en geweldsdynamiek wordt gemist. Wat van de buitenkant lijkt op een strijd tussen ex-partners, zijn de verwoede pogingen van de verstoten ouder om manieren te vinden om zijn of haar kind te helpen en aandacht te krijgen voor de onveilige opvoedsituatie bij de andere ouder.

Veroordeeld tot onveilig opgroeien

De ouder die de omgang met steeds nieuwe smoesjes, leugens of beschuldigingen over de ex-partner tegenwerkt, kampt dikwijls met psychische problemen of een persoonlijkheidsstoornis. Betrokken professionals onderkennen dit onvoldoende en missen daarnaast de deskundigheid én de tools om deze volwassenenproblematiek aan te pakken.

Vaak wordt als ‘oplossing’ voor de zogenaamde strijd tussen de ouders, het contact tussen het kind en de verstoten ouder – op advies van de jeugdbeschermer – door de rechter tijdelijk stopgezet. De gedachte is dat dit beter zou zijn voor het kind, terwijl dat opgroeit in een ongezonde omgeving bij een giftige ouder. Daarnaast leert de ervaring dat de breuk tussen kind en (de verstoten) ouder meestal definitief is, de hulpverlening faalt en de hereniging komt niet meer tot stand.

Machtsverhoudingen en geweldspatronen

Het begrip ‘complexe scheiding’ nodigt – in tegenstelling tot de term vechtscheiding – veel meer uit om een situatie vanuit verschillende invalshoeken en in hun onderlinge samenhang te onderzoeken. Het gaat daarbij niet om winnen, maar om vast te stellen wat het kind en de ouder(s) in een onveilige (gezins)situatie nodig hebben.

In mijn boek Herken de SIGNALEN, voorkom OUDERVERSTOTING dat binnenkort uitkomt, ga ik dieper in op aspecten aan de hand waarvan een complexe scheiding kan worden geanalyseerd en (machts)verhoudingen en (gewelds)patronen tussen gezinsleden, waaronder psychische (kinder)mishandeling, zichtbaar worden. 

Wil je op de hoogte blijven van de voortgang van het boek, meld je dan hier aan.

Over de serie Mythes & misverstanden

De komende periode schrijf ik een aantal korte blogs waarin steeds een mythe of misverstand over ouderverstoting onder de loep wordt genomen. Dit was deel 1.

Bronnen:
  • Sietske Dijkstra, Beweging brengen in complexe scheiding en complex ouderschap, 2016
  • Karen Woodall, podcast Therapeutic Parenting for Alienated Children, 13 mei 2020
  • Reporter Radio, Jeugdzorg worstelt met vechtscheidingen, NPO-1 radio,14 juni 2020

Misleidende emoties

Facebooktwitterlinkedinmail
Photo by M.T ElGassier on Unsplash

De ouder die na een scheiding categorisch de omgang dwarsboomt, is niet zomaar een wraakzuchtige ex. Meestal zit het dieper en is er sprake van een psychische problematiek. Deze ouder kan niet omgaan met de pijnlijke emoties die horen bij het beëindigen van een relatie. Om het gekwetste ego te compenseren en het grandioze zelfbeeld in stand te houden wordt alle schuld voor de relatiebreuk bij de ex-partner gelegd. Die kan plotseling niets meer goed doen, niet als mens en al helemaal niet als ouder. Heel geraffineerd wordt hij of zij uit het leven van de kinderen gewerkt, waarbij valse beschuldigingen niet worden geschuwd.

Zij had vreselijk veel spijt en had er alles voor over om het goed te maken. Hij wilde niet verder met een vrouw die vreemdging en zette een punt achter de relatie. De kinderen bleven bij hem wonen en zagen hun moeder bijna dagelijks. Maar zij wilde de kinderen en achter zijn rug vertelde ze aan vrienden en kennissen het ‘ware’ verhaal achter de scheiding. Ze zou in doodsangst zijn gevlucht uit een beklemmende relatie waarin hij haar kleineerde, domineerde en sloeg. De kinderen moest ze noodgedwongen bij hem achterlaten en ze vreesde voor hun leven.

Lees verder

25 april: Internationale Bewustwordingsdag Ouderverstoting

Facebooktwitterlinkedinmail

Hieronder een bericht van een trouwe sitebezoekster over bewustwording van ouderverstoting en de oproep om niet weg te kijken van deze vorm van kindermishandeling en ex-partnergeweld. Ik had het zelf niet beter kunnen verwoorden Ingeborg! Bedankt voor jouw niet aflatende inzet tegen ouderverstoting!

Beste Omstanders,

Vandaag 25 april is het Internationale Bewustwordingsdag Ouderverstoting.

Vandaag – zo valt op de NOS nieuwssite te lezen – gaat ook een Campagne tegen huiselijk geweld van start.

Door de coronamaatregelen – waarbij mensen vaker dicht op elkaars lip zitten – neemt de kans op mishandeling toe. Ik heb zo het vermoeden dat velen van jullie met groot gemak de logica van deze campagne inzien.

Je moet misschien net iets verder kijken en net even wat langer nadenken om tot de conclusie te komen dat – ook los van de coronamaatregelen – ouderverstoting een extreme vorm van mishandeling is.

Het kind wordt met zeer verhuld – maar daarom niet minder ernstig – psychisch geweld bestookt. Het loyale kind kan zich nauwelijks verweren, past zich aan en gaat zorg dragen voor de verstotende ouder. De eigen stem is zelfs voor het kind zelf verdwenen of op zijn minst heel diep begraven. Dat hoor en zie je aan alles, als je maar goed kijkt en luistert.

Dus lieve omstanders … ouderverstoting is een gruwelijke vorm van kindermishandeling én ex-partner geweld. Zolang je de verstotende ouder steunt, ben je medeplichtig aan beide vormen van geweld. Dat wil toch niemand?!

Hartelijke groeten,
Ingeborg Steijlen

Verstoten vaders

Facebooktwitterlinkedinmail

Het is de angst van veel vaders: na een scheiding je kind niet meer mogen zien. Documentairemaker Elena Lindemans volgt in Verstoten Vaders een jaar lang drie mannen die in deze nachtmerrie verstrikt zijn geraakt. Armand, Deepak en Gerard zijn geen activistische mannen in Batmanpakken, maar vaders die een stille en lange strijd voeren tegen beschuldigingen van hun ex-partners.

Deze documentaire over ouderverstoting werd op 23 maart jl. uitgezonden door BNNVARA op NPO2.

Politiek in de bres tegen ouderverstoting

Facebooktwitterlinkedinmail

Het niet nakomen van omgangsafspraken na scheiding mag niet lonen, zeggen Kamerleden Vera Bergkamp (D66) en Michiel van Nispen (SP) in hun voorstellen om ouderverstotings­problematiek aan te pakken. Bij omgangs-problemen moet eerder worden ingegrepen zodat een ouder de kinderen niet ongestraft kan weghouden bij de andere ouder. Die moet dikwijls machteloos toezien dat de ex-partner de kinderen van hem of haar vervreemdt. Hopelijk is dat binnenkort verleden tijd. Want, naar aanleiding van een motie van Kamerlid Lisa Westerveld (GL) is een expertteam aan de slag dat medio 2020 oplossingen zal presenteren om ouderverstoting beter te herkennen en effectief aan te pakken.

Ouders die na een scheiding de kinderen weghouden bij de ex-partner hebben vrij spel. Niemand grijpt in als zij eenzijdig de (gerechtelijke) afspraken over omgang niet nakomen en de kinderen bij zich houden. De verstoten ouder krijgt nergens gehoor. Ook niet bij de hulpverlening. Die bestempelt de situatie al gauw als ‘vechtscheiding’ zonder te onder­zoeken wat er werkelijk speelt. Terwijl steeds weer oplaaiende omgangsproblemen mees­tal een signaal zijn dat er meer aan de hand is.

Pas op voor de voorbeeldige ouder
Lees verder

Hoe de officier van justitie actief meewerkte aan ouderverstoting

Facebooktwitterlinkedinmail
Photo by Rhett Wesley on Unsplash

Na een scheiding komt het regelmatig voor dat de ene ex-partner de andere vals beschuldigt van huiselijk geweld of seksueel misbruik. In veel gevallen maken de beschuldigingen deel uit van een haatcampagne tegen de andere ouder. Die wordt neergezet als onveilig en gevaarlijk, wat als reden wordt opgevoerd om de omgang met de kinderen onmiddellijk te stoppen. Of de beschuldiging echt is of niet en of er misschien sprake is van ouderverstoting kan alleen gedegen onderzoek uitwijzen dat gericht is op waarheidsvinding. Juist daar laten jeugdbeschermers, politie en Openbaar Ministerie vaak grote steken vallen waardoor de ouder in kwestie zijn of haar kinderen – ten onrechte – niet meer te zien krijgt.

De ex-partner van Frans beschuldigde hem van mishandeling en verkrachting gedurende hun relatie van ruim twintig jaar. Dat deed ze pas nadat Frans de relatie had beëindigd omdat zij vreemdging. De kinderen woonden bij hem en zagen hun moeder bijna dagelijks, maar dat was kennelijk niet naar haar zin. De ex doet meerdere aangiftes bij de politie waar ze vertelt dat ze jarenlang door Frans werd vernederd, geschopt, geslagen en misbruikt. Uit vrees voor haar leven zou ze uiteindelijk zijn gevlucht. De kinderen moest ze noodgedwongen achtergelaten bij hun gewelddadige vader.

Het Magische Oog

De zedenrechercheurs twijfelen geen moment over het waarheidsgehalte van de schrijnende verhalen van de ex. Ze zijn zo overtuigd van hun eigen kennis en ervaring dat ze, zonder verder onderzoek te doen, zeker weten dat de aangiftes echt zijn. Frans wordt gearresteerd en de kinderen worden door de politie aan hun moeder overgedragen. Vanaf die dag wonen ze bij haar en Frans krijgt ze niet meer te zien.

Lees verder

Ouderverstoting, omdat het kan

Facebooktwitterlinkedinmail

Het blijft een roetzwarte dag; 13 februari. Die dag – dit jaar dertien jaar geleden- begint voor Frans de nachtmerrie die ouderverstoting heet. Hij is een van de vele ouders die na een scheiding zijn kinderen niet meer te zien krijgt. Gewone, zorgzame, gezonde, liefhebbende en betrokken vaders en moeders die door hun ex-partner op een afschuwelijke manier uit het leven van hun kinderen zijn gewerkt. Deze ernstige vorm van psychische (kinder)mishandeling en ex-partner geweld verwoest jaarlijks de levens van duizenden kinderen en ouders. Het is een groot maatschappelijk drama, maar niemand grijpt in. Overheid, instanties en rechtspraak staan erbij en kijken ernaar. Al jaren!

Ouderverstoting wordt zwaar onderschat. Bij ruziënde ouders die elkaar -jaren na de feitelijke scheiding- nog steeds het leven zuur maken en van het ene conflict in de volgende gerechtelijke procedure rollen, denken instanties al te weten wat er speelt. Dat geldt ook wanneer de ene ouder de andere (vals) beschuldigt van mishandeling of zelfs kindermisbruik en de kinderen als (psychologisch) wapen inzet om de ex-partner buiten te sluiten. ‘Gevalletje vechtscheiding,’ roepen de kinderbeschermers en (jeugd)hulpverleners direct. Zonder gedegen onderzoek te doen, daarop is al langer kritiek. Op basis van hun onderbuik- en niet-pluis-gevoel en vooral onwetend over deze complexe problematiek, gaan ze aan de slag met mediation, ouderschapstrajecten, raadsonderzoeken, kinderverhoren, gezinsvoogden en in het ergste geval een uithuisplaatsing.

Lees verder

Ouderverstoting en de dubbele moraal van het Openbaar Ministerie

Facebooktwitterlinkedinmail

Wijst de politiek ze op hun verantwoordelijkheid?

Het Openbaar Ministerie beloofde beterschap. Aan de ‘emotionele benadering’ van zedenzaken moest een einde komen en waarheidsvinding kwam weer voorop te staan. Dat was in 1999 nadat in enkele geruchtmakende misbruikzaken alle beschuldigingen achteraf onterecht bleken. Én nadat er steeds vaker berichten verschenen over gescheiden vaders die valselijk van incest waren beschuldigd door hun ex-vrouw. Schrijnende verhalen van gewone, rechtschapen vaders die zo uit het leven van hun kinderen werden geschrapt. Twintig jaar later is er van die mooie belofte van het OM niets terechtgekomen.

Een scène. De ex-vrouw van Koos beschuldigde hem van seksueel misbruik van hun 6-jarige dochter. Na onderzoek blijkt er niets aan de hand te zijn, de enige bron van het verhaal is zijn ex. De kinderen van Koos, pubers inmiddels, willen geen contact met hem. Ze geloven hun moeder die volhoudt dat de dochter door hem is misbruikt. De aanklacht van Koos tegen zijn ex, wegens een valse aangifte, leidde tot niets. ‘Zij leeft vrolijk door, maar ze heeft mijn leven kapot gemaakt,’ zegt Koos. ‘Ik wil niet dat ze daarmee wegkomt.’

Wapen in de scheidingsstrijd

Maar ze komen er wel mee weg, nog steeds. Het verhaal van Koos dateert uit 2008. In die periode kwam de Landelijke Expertisegroep Bijzondere Zedenzaken (LEBZ)* naar buiten met opzienbarende conclusies over beschuldigingen van seksueel misbruik na scheiding.

Lees verder

Omstanders, kijk niet weg van ouderverstoting!

Facebooktwitterlinkedinmail

19 t/m 25 november 2018

 

 

 

 

Ouderverstoting is een gruwelijke vorm van kindermishandeling die zich meestal openbaart na een scheiding. Eén ouder zet het kind in als wapen om de andere ouder buiten te sluiten. Door manipulatie en een geraffineerde lastercampagne gaat het kind denken dat die andere ouder liefdeloos, niet beschikbaar en zelfs gevaarlijk is. Een ellendeling waar je maar beter niets mee te maken kunt hebben. Het kind wil uiteindelijk geen contact meer en verstoot die ouder. Het lijkt zijn eigen keuze, maar het is de enige manier om te ontsnappen aan het enorme loyaliteitsconflict waarin de ‘controlerende’ ouder het kind heeft gebracht.

De lastercampagne van de controlerende ouder tegen de ex-partner heeft niet alleen zijn uitwerking op het kind, maar op de hele omgeving. Die is meestal onwetend over ouderverstoting en laat zich inpalmen door de charmes en overtuigende praatjes van deze meester manipulator. Omstanders nemen diens zorgen, twijfels en angsten over het vermogen van de ex-partner om voor de kinderen te zorgen voor waar aan. Ze kiezen partij voor de controlerende ouder. Overigens waren die aantijgingen er tot de scheiding helemaal niet, maar nu ineens worden ze als reden opgevoerd waarom het kind niet meer naar die andere ouder wil. Lees verder

Papa trekt bij scheiding nog steeds aan kortste eind

Facebooktwitterlinkedinmail

Twintig procent van de volwassenen van wie de ouders in hun jeugd uit elkaar gingen ziet zijn of haar vader niet. Vijf procent heeft geen contact met hun moeder. Dat blijkt uit onderzoek naar de relatie van volwassenen in de leeftijd van 25 tot 45 jaar met hun gescheiden ouders. Vaders van die generatie verdwenen na een scheiding gemakkelijk uit beeld, zeggen de onderzoekers. Maar volgens hen is er veel veranderd en blijven gescheiden vaders nu veel meer betrokken bij het opgroeien van hun kinderen. Die kans moeten ze dan wel krijgen, want nog steeds worden vooral vaders na een scheiding tegen hun zin buitenspel gezet. Dikwijls door toedoen van de ex.

Als er rond een scheiding conflicten ontstaan over gezag, omgang of zorg, is het nog altijd vooral de vader die het onderspit delft en het contact met zijn kinderen verliest. Niet zelden door een uitspraak van de rechter die de kinderen haast automatisch aan de moeder toewijst en zo de problemen denkt op te lossen. Het tegendeel is waar. Vaders en moeders hebben ieder hun specifieke rol, ze vullen elkaar aan en zijn niet inwisselbaar. Ook niet na een scheiding. Vaders zijn net zo belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen als moeders, zegt pedagoog en hoogleraar Louis Tavecchio die veel onderzoek deed naar de betekenis van vaderschap. Het is een slechte zaak als kinderen hun vader en mannelijk rolmodel moeten missen. Voor jongens én voor meisjes. Tavecchio: ‘Er zijn al veel meer vrouwelijke rolmodellen in het leven van jonge kinderen dan mannelijke. Op de kinderopvang en op basisscholen zijn vrouwen sterk in de meerderheid.’

Lees verder